Zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do nieruchomości rolnych określa ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 107, poz. 464 ze zm.; dalej „ugnrsp”). Nieruchomości rolne, stanowiące własność Skarbu Państwa, wchodzą do tzw. Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (dalej „Zasób”), którym gospodaruje Agencja Nieruchomości Rolnych. Głównym sposobem gospodarowania Zasobem jest sprzedaż mienia Skarbu Państwa, o czym wprost stanowi art. 24 ust. 1 pkt. 1 ugnrsp. Istnieje zatem możliwość nabycia od Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych dzierżawionych nieruchomości. Zasady sprzedaży takich nieruchomości określa rozdział 6 ugnrsp. I tak z przepisów wynika, że mienie Skarbu Państwa, którym gospodaruje Agencja Nieruchomości Rolnych, sprzedawane jest:

  1. osobom/podmiotom, którym przysługuje tzw. prawo pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości;
  2. w trybie publicznego przetargu ustnego (licytacja);
  3. bez przetargu, jeżeli może poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej stanowiącej własność osoby chcącej nabyć tą nieruchomość lub jej część;
  4. w trybie przetargu ofert pisemnych (konkurs ofert).

Przechodząc do analizy pierwszej z możliwości wskazać należy, że katalog osób i podmiotów, którym przysługuje prawo pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości, określa art. 29 ust. 1 ugnrsp. Katalog ten jest zamknięty, a w razie zbiegu uprawnień do pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości stosuje się określoną w nim kolejność. W trzeciej kolejności prawo pierwszeństwa przysługuje dzierżawcy nieruchomości, o ile jednak dzierżawa trwała faktycznie przez okres co najmniej trzech lat. Dzierżawcy przysługuje zatem prawo pierwszeństwa w nabyciu od Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych dzierżawionej nieruchomości, jednakże pamiętać należy o tym, że skorzystanie z tego prawa będzie możliwe dopiero wtedy, gdy nie skorzystają z niego osoby lub podmioty uprawnione w pierwszej kolejności, tj.:

  1. były właściciel zbywanej nieruchomości lub jego spadkobiercy – w przypadkach, gdy nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 01 stycznia 1992 r.;
  2. spółdzielnia produkcji rolnej władająca faktycznie zbywaną nieruchomością, której użytkowanie na rzecz tej spółdzielni wygasło z dniem 31 grudnia 1993 r.

W obrocie nieruchomościami Zasobu zdecydowanie szersze zainteresowanie wykazują spadkobiercy byłych właścicieli, co z pewnością jest wynikiem tego, że do Zasobu wchodzą nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 06 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 4, poz. 17 ze zm.). Ilość oraz powierzchnia tych nieruchomości były ogromne, co wpływa na znaczną liczbę spadkobierców byłych właścicieli, którym w pierwszej kolejności przysługuje prawo pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości. Niejednokrotnie osoby te korzystają z tego prawa odzyskując ojcowiznę i uniemożliwiając zarazem nabycie tych nieruchomości przez ich dzierżawców. W większości przypadków jednakże osoby te, w zamian za tzw. odstępne, skłonne są zrezygnować z tego prawa, a w konsekwencji umożliwić skorzystanie z niego przez osoby lub podmioty uprawnione w dalszej kolejności. Konieczne jest jednak zawarcie porozumienia ze spadkobiercami byłych właścicieli oraz złożenie przez nich do Agencji Nieruchomości Rolnych oświadczeń o tym, że nie będą korzystać z prawa pierwszeństwa w nabyciu określonej nieruchomości.

Jeżeli zatem dzierżawa trwa co najmniej trzy lata, to z mocy ustawy przysługuje dzierżawcy prawo pierwszeństwa w nabyciu dzierżawionej nieruchomości. Jednakże należy pamiętać o tym, że w razie gdy przed dzierżawcą są inne osoby/podmioty uprawnione, to z przysługującego prawa dzierżawca będzie mógł skorzystać dopiero wtedy, gdy nie skorzystają z niego osoby lub podmioty uprawnione w pierwszej kolejności.

adwokat Piotr Markowski
www.adwokat-markowski.pl

Start typing and press Enter to search